8:00 - 22:00

Ώρες Λειτουργίας Δευτ- Παρασκευή.

213 0266195

Τηλ. 24ωρης εξυπηρέτησης

Facebook

Instagram

Search
 

Τα φαρμακα θεραπευουν αναλογα με την ωρα που τα περνουμε

ΜΕΡΙΜΝΑ ΖΩΗΣ > Στήλες  > Ενδιαφέρον  > Τα φαρμακα θεραπευουν αναλογα με την ωρα που τα περνουμε

Τα φαρμακα θεραπευουν αναλογα με την ωρα που τα περνουμε

Το ρολόι διαφεντεύει τη ζωή μας – ορίζει το πότε θα ξυπνήσουμε και πότε θα κοιμηθούμε, πότε θα εργαστούμε και πότε θα διασκεδάσουμε. Το ρολόι διαφεντεύει και το πότε θα πάρουμε τα φάρμακά μας – μόνο που σε αυτή την περίπτωση οι γιατροί μας και τελικώς εμείς ακολουθούμε σε πολλές περιπτώσεις… λάθος ρολόι. Διότι θα έπρεπε, αντί για το συμβατικό «τικ τακ», να ακούμε τους χτύπους του ρολογιού του οργανισμού μας προκειμένου να λαμβάνουμε τα φάρμακά μας ώστε να είναι περισσότερο αποτελεσματικά και με τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες. Μάλιστα εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίπλοκα καθώς αποδεικνύεται ότι εντός μας χτυπούν… πολλά ρολόγια, όπως έδειξε μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες και αποκάλυψε για πρώτη φορά τη γονιδιακή δραστηριότητα διαφόρων οργάνων και ιστών μέσα στη διάρκεια του 24ώρου. Οχι, δεν θέλουμε να σας κλέψουμε τον… χρόνο με ανυπόστατες υποθέσεις. Αντιθέτως, επιθυμούμε να σας παρουσιάσουμε άκρως ενδιαφέροντα επιστημονικά στοιχεία που προέρχονται από το άκρως «συγχρονισμένο» με τις ανάγκες του οργανισμού μας πεδίο της χρονοβιολογίας και της χρονοθεραπευτικής (και στο μέλλον και της χρονοπρόληψης). Ενα πεδίο ανερχόμενο και, όπως θα διαβάσετε, επαναστατικό καθώς αναμένεται να αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τις συστάσεις για τη λήψη κοινών φαρμάκων.

Μπορεί η χρονοβιολογία και η χρονοθεραπευτική να ακούγονται ως όροι… εξωτικοί και φουτουριστικοί, ωστόσο, όπως λέει στο «Βήμα» ένας από τους «γκουρού» των πεδίων αυτών, ο καθηγητής Βιοϊατρικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο ΟστινΜάικλ Σμολένσκι, τα έχουν τα χρονάκια τους. «Ας πάρουμε το παράδειγμα των υπνωτικών χαπιών. Ο γιατρός μάς λέει να τα λαμβάνουμε πάντα πριν από τον βραδινό ύπνο και αυτό έχει χρονοβιολογική βάση: η λήψη τους ενδείκνυται εκείνη την ώρα αφού στόχος είναι να μας κάνουν να κοιμηθούμε. Αυτό είναι ένα εύκολο παράδειγμα που ακολουθούν οι γιατροί αφού βασίζεται στον κύκλο ημέρας – νύχτας και έτσι συνιστούν το προφανές. Ωστόσο τα πράγματα στη χρονοβιολογία είναι πολύ πιο περίπλοκα και πολύ λιγότερο προφανή όταν πρέπει να ξέρουμε πότε θα λάβουμε ένα φάρμακο π.χ. για το ήπαρ με βάση τους δικούς του βιολογικούς ρυθμούς».

Ισως όλα αυτά φαίνονται… ψιλά γράμματα σε εμάς τους κοινούς θνητούς, το ίδιο όμως συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και σε ό,τι αφορά τους γιατρούς, σημειώνει ο δρ Σμολένσκι. Διότι, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ακόμη και σήμερα οι φοιτητές Ιατρικής μαθαίνουν πρώτα και πάνω από όλα την ομοιόσταση, το ότι δηλαδή ο οργανισμός μας βρίσκεται ανά πάσα στιγμή σε κατάσταση σταθερότητας του εσωτερικού περιβάλλοντός του. Με βάση λοιπόν τη συμβατική λογική, τα φάρμακα είναι σχεδιασμένα να κάνουν σταθερή έκλυση των δραστικών ουσιών. «Ωστόσο γνωρίζουμε πλέον ότι ο οργανισμός μας υφίσταται συνεχείς αλλαγές μέσα στο 24ωρο και μάλιστα οι διαφορετικοί ιστοί του ακολουθούν ο καθένας το δικό του βιολογικό ρολόι. Αυτό μαρτυρεί ότι πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν στη χορήγηση των φαρμάκων».

Η μεγάλη ανατροπή στην υπέρταση

38d56ac7395e806e6ae56ce7d739daa3
O καθηγητής Ραμόν Ερμίδα, διευθυντής
των Εργαστηρίων Εμβιομηχανικής και Χρονοβιολογίας
στο Πανεπιστήμιο του Βίγο στην Ισπανία, είναι από τους
πρωτοπόρους στη χρονοβιολογία
και στη χρονοθεραπευτική της υπέρτασης

Ηδη αέρας αλλαγής φαίνεται να πνέει σε κάποιες περιπτώσεις, όπως αποδεικνύουν οι συστάσεις αρμόδιων έγκριτων οργανισμών και επιστημονικών εταιρειών, με βάση τα ευρήματα ενός στενού συνεργάτη του δρος Σμολένσκι, του καθηγητή Ραμόν Ερμίδα, διευθυντή των Εργαστηρίων Εμβιομηχανικής και Χρονοβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Βίγο στην Ισπανία. Ο καθηγητής Ερμίδα έχει ανατρέψει πολλά με τις μελέτες του σχετικά με το κιρκάδιο ρολόι της υπέρτασης αποδεικνύοντας την ανάγκη χρονοθεραπείας ενάντια στην υψηλή αρτηριακή πίεση. Ο ειδικός σημειώνει στο «Βήμα»: «Σήμερα τα αντιυπερτασικά φάρμακα χορηγούνται με σύσταση του γιατρού συνήθως το πρωί, είτε αμέσως μετά το ξύπνημα είτε με το πρωινό. Και αυτό διότι η μέτρηση της πίεσης γίνεται με το κλασικό πιεσόμετρο στο φαρμακείο ή στο ιατρείο κυρίως κατά τις πρωινές ώρες. Εχουμε όμως δει από μια τεράστια μελέτη της οποίας τώρα αναλύουμε όλα τα δεδομένα και η οποία φέρει τον ελληνικό τίτλο Ηygeia ότι μόνο η πίεση κατά τη διάρκεια της νύχτας προσδιορίζει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακό επεισόδιο, άσχετα με τις πρωινές μετρήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία μας, οποιαδήποτε τιμή άνω των 120 χιλιοστών της στήλης υδραργύρου (mmHg) για τη συστολική πίεση και 90 mmHg για τη διαστολική πίεση κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να αυξήσει ως και κατά 100% τον κίνδυνο επεισοδίου».

Τι σημαίνουν πρακτικά όλα αυτά; Οτι ένα άτομο μπορεί να έχει «κρυφή» νυχτερινή πίεση, η οποία δεν καταγράφεται με μετρήσεις, ενώ το πρωί δεν εμφανίζει αυξημένες τιμές, με αποτέλεσμα να μη λαμβάνει θεραπεία την οποία χρειάζεται. Αντιθέτως, ένα άλλο άτομο που έχει «τσιμπημένη» πίεση το πρωί, η οποία όμως δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή του, αλλά δεν παρουσιάζει αυξημένες τιμές πίεσης τη νύχτα, λαμβάνει άχρηστα φάρμακα. Η ανάλυση της μελέτης Hygeia, που είναι η μεγαλύτερη του είδους της έως σήμερα με 300 ερευνητές από 40 κέντρα της Ισπανίας και δείγμα περισσότερων από 17.000 εθελοντών, δείχνει ότι το 48% των υπερτασικών ατόμων δεν έχει λάβει τη σωστή διάγνωση για την κατάστασή του και ως εκ τούτου τη σωστή θεραπεία.

Λαμβάνετε το αντιυπερτασικό μόνο τη νύχτα!

Κατά τον δρα Ερμίδα πρέπει να αλλάξουν σε όλον τον κόσμο οι συστάσεις σχετικά με τη λήψη αντιυπερτασικών φαρμάκων και κυρίως των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης αλλά και των αναστολέων των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης. «Τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται τη νύχτα ώστε να προλαμβάνεται η αύξηση της νυχτερινής πίεσης. Αυτό απεδείχθη περίτρανα από προηγούμενη μελέτη μας, τη MAPEC, που διήρκεσε οκτώ χρόνια και τα αποτελέσματά της δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας. Από τη μελέτη εκείνη προέκυψε πως τα άτομα που λάμβαναν ολόκληρη τη δόση του αντιυπερτασικού φαρμάκου τους πριν από τον βραδινό ύπνο αντί για το πρωί εμφάνισαν μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακό επεισόδιο κατά 70%. Και πρόκειται για μια παρέμβαση πανεύκολη, χωρίς καθόλου κόστος!».

Τα πραγματικά σημαντικά αυτά ευρήματα έχουν ήδη οδηγήσει την Αμερικανική Καρδιολογική Ενωση, την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας αλλά και την αντίστοιχη ιαπωνική να αλλάξουν τις συστάσεις τους προς τους υπερτασικούς ασθενείς. Ο καθηγητής πιστεύει ότι τώρα που ολοκληρώνεται και η μεγάλη μελέτη Hygeia ίσως αλλάξουν τα πάντα σε ό,τι αφορά τις συστάσεις προς τον γενικό πληθυσμό παγκοσμίως.

Πώς πρέπει να μετράμε την πίεση

Για να έχουμε όμως σωστή εικόνα για την πίεσή μας πρέπει να ξεφύγουμε από την κλασική μέτρηση του πιεσόμετρου. Στο πλαίσιο των μελετών του ο ισπανός καθηγητής χρησιμοποιεί συσκευές παρακολούθησης της πίεσης (το γνωστό holter) τις οποίες φορούν οι ασθενείς επί 48 ώρες και εκείνες μετρούν την αρτηριακή πίεση κάθε 15-20 λεπτά αποκαλύπτοντας όλες τις διακυμάνσεις της μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Ο δρ Ερμίδα υπογραμμίζει πως «σε όλους τους ανθρώπους αυξάνεται η νυχτερινή πίεση μετά τα 45. Προτείνουμε λοιπόν συνολικά ο πληθυσμός μετά τα 50 έτη να υποβληθεί σε τουλάχιστον μία τέτοια αναλυτική μέτρηση της πίεσης με χρήση της ειδικής συσκευής». Μάλιστα ο ίδιος έχει προχωρήσει ένα βήμα πιο πέρα διεξάγοντας οικονομική ανάλυση σχετικά με το πόσο θα βοηθούσε το σύστημα υγείας της Ισπανίας αν ολόκληρος ο πληθυσμός της χώρας άνω των 18 ετών υποβαλλόταν σε μια τέτοια αναλυτική μέτρηση της πίεσης. «Είδαμε ότι το σύστημα θα γλίτωνε 60 δισ. ευρώ μέσα σε λίγα χρόνια».

Η νυχτερινή ασπιρίνη νικά την προεκλαμψία

67dfbf6b5b8911900906c108d67e76bc

Ενα χάπι… όχι την ημέρα αλλά τη νύχτα φάνηκε μέσα από μελέτες της ομάδας του καθηγητή Ερμίδα ότι μπορεί να σώσει κυριολεκτικώς τη ζωή και μιας πολύ «ευάλωτης» ομάδας του πληθυσμού με υψηλή αρτηριακή πίεση: συγκεκριμένα των εγκύων που κινδυνεύουν από προεκλαμψία.«Σε μελέτη είδαμε ότι οι έγκυοι με κίνδυνο προεκλαμψίας που λάμβαναν από τη 16η εβδομάδα της κύησης μια μικρή δόση ασπιρίνης της τάξεως των 100 mg ημερησίως πριν από τον βραδινό ύπνο εμφάνιζαν 85% μείωση του κινδύνου για προεκλαμψία, κάτι που δεν συνέβη σε όσες λάμβαναν την ίδια δόση ασπιρίνης πρωί ή μεσημέρι. Παράλληλα στην ομάδα της νυχτερινής ασπιρίνης δεν κατεγράφη καμία πρόωρη γέννα, ενώ και τα βρέφη που ήλθαν στον κόσμο ήταν 300 γραμμάρια βαρύτερα από τα υπόλοιπα. Μάλιστα η ίδια η Αμερικανική Καρδιολογική Ενωση σε έκθεσή της συνέστησε προς τους ειδικούς που φροντίζουν γυναίκες με προεκλαμψία να ακολουθούν τη “συνταγή” της νυχτερινής ασπιρίνης».

Το ότι πρέπει να «αφουγκραστούμε» το… τικ τακ εντός μας ισχύει και για πολλές άλλες παθήσεις, σημειώνει ο καθηγητής Σμολένσκι. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η οστεοαρθρίτιδα, το άσθμα, η οστεοπόρωση, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η θυρεοειδίτιδα, η γρίπη, το κρυολόγημα, ο καρκίνος – η λίστα των νόσων συνεχώς θα μεγαλώνει – θέλουν τη… χρονοθεραπεία τους (όπως θα διαβάσετε και στον παρακάτω πίνακα).

Το ρολόι του… δέρματος

Αλλά και το δέρμα μας έχει τις… ώρες του, όπως μας εξηγεί η δρ Μαριάννα Καραμάνου, δερματολόγος – αφροδισιολόγος, επιστημονική συνεργάτις στο Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάσκουσα στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου «Claude Bernard» της Λυών στη Γαλλία. «Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων του δέρματος δύναται να διαφοροποιηθεί έως και 30 φορές εντός του εικοσιτετραώρου» λέει η δρ Καραμάνου και συμπληρώνει: «Για παράδειγμα, η παραγωγή σμήγματος διπλασιάζεται τα ξημερώματα μεταξύ 2 π.μ. και 4 π.μ., το δέρμα έχει πιο όξινο pΗ κατά τη διάρκεια του ύπνου, ενώ η εφίδρωση αυξάνεται το απόγευμα σε σχέση με το πρωί». Στα δερματολογικά νοσήματα οι κιρκαδικοί ρυθμοί παίζουν σημαντικό ρόλο για τη σωστή θεραπεία. Στην ψωρίαση η φλεγμονώδης διεργασία είναι υψηλότερη το βράδυ και μειώνεται το πρωί. Στην ατοπική δερματίτιδα ο κνησμός αυξάνεται μετά το απόγευμα, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται ακόμη και ο βραδινός ύπνος – σημαντικό ρόλο σε αυτό φαίνεται να παίζει η ουσία ισταμίνη, που συνδέεται με φλεγμονώδεις και αλλεργικές αντιδράσεις και αυξάνεται τις βραδινές ώρες. «Ετσι η χρονοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην καλύτερη αντιμετώπιση των δερματικών παθήσεων» καταλήγει η κυρία Καραμάνου.

Κιρκαδικά μυστήρια των γυναικών

Το παζλ της εφαρμογής της κατάλληλης θεραπείας με βάση τον (εσωτερικό μας) χρόνο αποδεικνύεται περίπλοκο και δυσεπίλυτο, όπως καταλάβατε. Δεν τελειώνουν όμως εδώ τα δύσκολα, όπως αναφέρει ο καθηγητής Σμολένσκι. «Είναι σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη τους κιρκαδικούς ρυθμούς ανθρώπων που εργάζονται σε βάρδιες και οι οποίοι δεν ακολουθούν τη συμβατική ζωή του νυχτερινού οκτάωρου ύπνου και του πρωινού ξυπνήματος. Μιλούμε για μεγάλο ποσοστό του εργατικού δυναμικού της τάξεως του 15%-20%. Πρέπει επίσης να καταλάβουμε ότι τα δύο φύλα μπορεί να είναι ίσα, όχι όμως ίδια. Για παράδειγμα, οι γυναίκες πρέπει να έχουν 10 mmHg χαμηλότερη συστολική και 5 mmHg χαμηλότερη διαστολική πίεση σε σύγκριση με τους άνδρες, κάτι που δεν είναι γνωστό, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν περισσότερο από καρδιαγγειακά προβλήματα. Παράλληλα έχει φανεί ότι συγκεκριμένα στις γυναίκες κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου εμφανίζονται διακυμάνσεις στην εμφάνιση των συμπτωμάτων πλήθους ασθενειών όπως η επιληψία, το άσθμα, οι καρδιαγγειακές παθήσεις αλλά και οι διαταραχές της διάθεσης. Μια σπάνια καρδιολογική διαταραχή εμφανίζεται π.χ. μόνο λίγες ημέρες πριν από την έμμηνο ρύση και μετά τα συμπτώματα υποχωρούν. Ετσι συχνά παραμένει αδιάγνωστη. Αλλά και οι διαταραχές της διάθεσης εντείνονται κατά την έμμηνο ρύση, γεγονός που σημαίνει ότι κάποιες γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν θεραπεία για αυτές μόνο κατά τις ημέρες της εμμήνου ρύσεως ή αν ήδη λαμβάνουν φάρμακο πρέπει να αυξάνουν τη δόση εκείνες τις ημέρες».

Οταν όλα αυτά τα κομμάτια του παζλ μπουν στη θέση τους, θα φθάσουμε στη διευρυμένη εφαρμογή της χρονοθεραπείας, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε χορήγηση φαρμάκων με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και μικρότερη τοξικότητα αλλά και στη λήψη χαμηλότερων δόσεων, «αφού θα ακολουθούμε τους βιολογικούς ρυθμούς του οργάνου-στόχου και έτσι θα έχουμε μεγαλύτερη δράση με μικρότερη ποσότητα της ουσίας»λέει ο δρ Σμολένσκι. Και έτσι θα έλθει και η χρονοπρόληψη. «Απώτερος στόχος κάποια ημέρα θα είναι με τη βοήθεια της τεχνολογίας “έξυπνα” συστήματα εντός του οργανισμού με ειδικούς αισθητήρες να ανιχνεύουν τα επίπεδα βιοδεικτών και να εκλύουν φάρμακα προτού καν εμφανιστεί μια νόσος».

Ολα αυτά θα πάρουν… χρόνο (αν και σε κάποιες περιπτώσεις οι ειδικοί έχουν ήδη νικήσει τον χρόνο, που είναι άλλωστε «χρήμα» για τη σωτηρία ασθενών). Σίγουρα πάντως οι ερευνητικές προσπάθειες του πεδίου είχαν, έχουν και θα έχουν ως στόχο περισσότερο και καλύτερο δικό μας… χρόνο επί Γης. Μείνετε… συγχρονισμένοι.

ΕΞΥΠΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ηi-tech διάγνωση και χορήγηση θεραπειών

Για να αποτελέσει η χρονοθεραπεία γεγονός απαιτείται σωστή και ολοκληρωμένη παρακολούθηση του οργανισμού, η οποία θα είναι και η βάση για τη στοχευμένη χορήγηση φαρμάκων με το (κιρκαδικό) ρολόι. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσονται ή έχουν ήδη αναπτυχθεί κάποια καινοτόμα συστήματα παρακολούθησης αλλά και χορήγησης. Οπως εξηγεί στο «Βήμα» ο επίκουρος καθηγητής Βιοϊατρικής Τεχνολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Θεόδωρος Παπαϊωάννου, «προκειμένου η επιτυχημένη χρονοθεραπεία να καταστεί γεγονός απαιτείται σωστή και ολοκληρωμένη παρακολούθηση των ασθενών. Εχουν ήδη αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα και συνεχίζουν να αναπτύσσονται και να βελτιώνονται τεχνολογίες που επιτρέπουν την 24ωρη καταγραφή δεικτών του οργανισμού». Ενα τέτοιο χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα, κατά τον κ. Παπαϊωάννου, αφορά αναίμακτες τεχνικές που μετρούν την πίεση κοντά στην καρδιά – μέτρηση πολύ πιο ακριβής από την «κλασική» στο χέρι. «Υπάρχει πλέον μια συσκευή 24ωρης μέτρησης της αρτηριακής πίεσης η οποία μοιάζει με το γνωστό Holter αλλά διαθέτει ειδικούς αισθητήρες, καθώς και αλγορίθμους και μοντέλα που επιτρέπουν στους ειδικούς να καταγράφουν την πίεση πολύ κοντά στην καρδιά. Η συσκευή δίνει και άλλες πολύτιμες πληροφορίες στον γιατρό, όπως το πόσο ελαστική είναι η αορτή». Η καινοτόμος αυτή συσκευή είναι εμπορικά διαθέσιμη πλέον και στη χώρα μας (χρησιμοποιείται μάλιστα ήδη σε κάποια νοσοκομεία όπως το Ιπποκράτειο και το Λαϊκό), ωστόσο μέχρι στιγμής το κόστος της είναι πολύ πιο μεγάλο από εκείνο της συμβατικής – περί τις 5.000 ευρώ έναντι περίπου 300 ευρώ που είναι το κόστος του παραδοσιακού holter.

3bea7fc933e6c74496323812665a9c4a
O «γκουρού» στη χρονοβιολογία και τη χρονοθεραπευτική,
καθηγητής Βιοϊατρικής Μηχανικής
στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Οστιν,
Μάικλ Σμολένσκι

Από την ορθή διάγνωση στην ορθή (χρονο)θεραπεία και για να καταστεί αυτή δυνατή υπάρχουν φορές που απαιτούνται τα κατάλληλα συστήματα έκλυσης του φαρμάκου τη σωστή ώρα. Για παράδειγμα, όπως σημειώνει στο «Βήμα» ο καθηγητής Βιοϊατρικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο ΟστινΜάικλ Σμολένσκι, μελέτες έχουν δείξει ότι στη ρευματοειδή αρθρίτιδα η καλύτερη στιγμή για χορήγηση των θεραπειών είναι στο μέσον της νύχτας – μάλλον δύσκολο να ξυπνά ο ασθενής κάθε νύχτα για να λάβει τη θεραπεία του, θα πείτε, και θα έχετε δίκιο. Ετσι τη λύση καλείται να δώσει και πάλι η τεχνολογία: ο δρ Σμολένσκι σε συνεργασία με τον έλληνα καθηγητή των Τμημάτων Χημικών Μηχανικών, Βιοϊατρικής Μηχανικής και Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, στο Οστιν, κ. Ν. Πέππα αναπτύσσουν τέτοιου είδους «έξυπνα» συστήματα χορήγησης φαρμάκων που αφορούν είτε χάπια με ειδικά περιβλήματα που διαλύονται σε συγκεκριμένη ώρα της ημέρας είτε νανοσωματίδια τα οποία εγχέονται στον οργανισμό και ανιχνεύουν τα επίπεδα νευραλγικών ουσιών που συνδέονται με νόσους και αναλόγως αποδεσμεύουν το κατάλληλο φάρμακο.

Ο δρ Σμολένσκι μάς πληροφορεί επίσης ότι σε συνεργασία με τον κ. Πέππα βρίσκονται σε διαδικασία ανάπτυξης προγραμμάτων που θα συλλέγουν μέσω «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων μετρήσεις για τη λειτουργία του οργανισμού των κατόχων τους, οι οποίες και θα αποστέλλονται ασύρματα στους ειδικούς. «Ενα ολόκληρο real-time “εργαστήριο” θα παρέχει στον γιατρό χρήσιμα στοιχεία οδηγώντας σε καλύτερη διάγνωση, παρακολούθηση και θεραπεία. Η τεχνολογία αυτή βρίσκεται περίπου μία πενταετία μακριά από την ολοκλήρωσή της».

ΦΩΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Μισή ώρα στον ήλιο χωρίς γυαλιά!

Μόλις μισή ώρα στον ήλιο – χωρίς γυαλιά ηλίου – αποτελεί… θεραπεία ενάντια στην κατάθλιψη και όχι μόνο

Θα μπορούσε η εκπομπή φωτός να αποτελέσει καλύτερη αντικαταθλιπτική θεραπεία από τα φάρμακα; Ναι, απαντά η Αννα Βιρτς-Τζάστις, ομότιμη καθηγήτρια στο Κέντρο Χρονοβιολογίας του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου του Πανεπιστημίου της Βασιλείας στην Ελβετία, η οποία είναι από τους πλέον σημαντικούς επιστήμονες παγκοσμίως στο πεδίο της φωτοθεραπείας. Η ειδικός εξηγεί μιλώντας στο «Βήμα» ότι το βιολογικό ρολόι μας επηρεάζεται σημαντικά από τον κύκλο ημέρας-νύχτας καθώς και ότι σε πολλές διαταραχές που αυτός ο κύκλος μετατρέπεται σε… φαύλο κύκλο η φωτοθεραπεία έχει φανεί πως μπορεί να κάνει μικρά θαύματα. «Απεικονίσεις του εγκεφάλου σε άτομα με κατάθλιψη έχουν δείξει πως η εκπομπή παλμών φωτός έχει μεγαλύτερη θετική επίδραση από τη λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων».

wirz justice
Η ειδήμων στη φωτοθεραπεία, ομότιμη καθηγήτρια
στο Κέντρο Χρονοβιολογίας
του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου του Πανεπιστημίου
της Βασιλείας στην Ελβετία,
Αννα Βιρτς-Τζάστις

Η κυρία Βιρτς-Τζάστις ασχολείται εδώ και δεκαετίες με τη φωτοθεραπεία και, όπως λέει, η δυναμική της προσέγγισης είναι μεγάλη. «Πριν από περισσότερα από 30 χρόνια η φωτοθεραπεία ξεκίνησε για την αντιμετώπιση της χειμερινής κατάθλιψης στη Βόρεια Ευρώπη, όπου ο ήλιος τον χειμώνα αποτελεί… είδος προς εξαφάνιση. Περίπου μία δεκαετία αργότερα ξεκινήσαμε την εφαρμογή της θεραπείας και στη μη εποχική κατάθλιψη σε συνδυασμό με φάρμακα ή ακόμη και χωρίς φάρμακα. Είδαμε ότι η μη φαρμακευτική “φωτεινή” θεραπεία είναι εξίσου καλή με τα φάρμακα – χωρίς μάλιστα να προκαλεί καμία παρενέργεια. Απλώς με τη φωτοθεραπεία απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να φανούν τα θετικά αποτελέσματα».

Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι η μη παρεμβατική αυτή μέθοδος αποδεικνύεται πολύτιμη σε πολλές περιπτώσεις, όπως των εγκύων με κατάθλιψη. Το φως όμως, με τη μορφή θεραπείας, μπορεί εύκολα να αποδειχθεί σωτήριο και στους ασθενείς με άνοια (συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ) αλλά και με διαταραχές του ύπνου, καθώς έχει αποδειχθεί πως βελτιώνει τον ύπνο αλλά και τις γνωστικές λειτουργίες. «Η θεραπεία γίνεται επί μισή ώρα κάθε πρωί με φως του οποίου η φωτεινότητα είναι της τάξεως των 10.000 lux – κρίνεται μάλιστα σημαντικό να υποβάλλεται ο ασθενής σε αυτή νωρίς το πρωί, καθώς έχει αποδειχθεί ότι με τον συγκεκριμένο τρόπο επηρεάζεται καλύτερα το βιολογικό ρολόι του ολόκληρη την ημέρα. Τα 10.000 lux είναι πολύ… φωτεινά – φανταστείτε ότι σε ένα μέσο σπίτι η φωτεινότητα είναι της τάξεως των 100-300 lux. Ωστόσο φαίνονται… σκοτάδι μπροστά σε μια φωτεινή ημέρα, όπως αυτές που συχνά έχετε την τύχη να βιώνετε στην Ελλάδα – μια λαμπρή ημέρα η φωτεινότητα είναι 100.000 lux!».

Ποιο είναι λοιπόν το μήνυμα; «Η πιο ανέξοδη θεραπεία για καλή διάθεση και όχι μόνο είναι μια βόλτα στον ήλιο το πρωί, επί μισή ως μία ώρα, χωρίς γυαλιά ηλίου. Για ποιον λόγο χωρίς γυαλιά ηλίου; θα αναρωτηθείτε. Επειδή το μήκος κύματος του φωτός που είναι το σημαντικότερο για το βιολογικό ρολόι είναι το μπλε φως, το οποίο αλληλεπιδρά με μια προσφάτως ανακαλυφθείσα φωτοχρωστική στο μάτι. Μέσω αυτής της διαδικασίας η “φωτεινή” πληροφορία μεταδίδεται στο βιολογικό ρολόι. Οταν φοράμε γυαλιά, μειώνεται η ποσότητα φωτός που φθάνει στο μάτι και τελικώς μπορεί να μπλοκάρεται εντελώς η όλη διαδικασία ανάλογα και με το πόσο σκούρα είναι τα γυαλιά. Σε κάθε περίπτωση, ειδικά τώρα στη χώρα σας που βρίσκεται εν μέσω κρίσης, μια τέτοια φυσική φωτοθεραπεία μπορεί να σώσει πολύ κόσμο». Ευτυχώς που ο άφθονος ήλιος δεν μπορεί να μπει σε… μνημόνια.

* Η δρ Αννα Βιρτς-Τζάστις προτείνει σε όσους ενδιαφέρονται για τη φωτοθεραπεία να λάβουν πολύτιμες πληροφορίες από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Θεραπευτικής στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.cet.org/.

ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Κάθε όργανο έχει και το ρολόι του


John Hogenesch PhD LeonardiΟ καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια
Τζον Χόγκενες δημιούργησε με την ομάδα του τον πρώτο «Ατλαντα»
γονιδιακής δραστηριότητας διαφορετικών ιστών
και οργάνων μέσα στο 24ωρο


Πότε το ήπαρ μας δουλεύει στο… φουλ μέσα στην ημέρα και πότε οι πνεύμονές μας; Πότε οι νεφροί μας… παίρνουν έναν υπνάκο και πότε η καρδιά μας δίνει… γκάζια εντός του 24ώρου; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα δεν υπήρχαν με επίσημη επιστημονική σφραγίδα (παρότι απαιτούνταν, καθώς είναι άκρως σημαντικό στο πλαίσιο της θεραπείας να γνωρίζουμε πότε ακριβώς λειτουργεί ο στόχος μας ώστε να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα) – τουλάχιστον ως πριν από λίγες ημέρες. Στις 27 Οκτωβρίου όμως με δημοσίευσή τους στην επιθεώρηση «Proceedings of the National Academy of Sciences» ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια με επικεφαλής τον καθηγητή Φαρμακολογίας Τζον Χόγκενες μάς προσέφεραν τον πρώτο «Ατλαντα» της γονιδιακής δραστηριότητας 12 σημαντικών ιστών και οργάνων – όχι ανθρώπινων αλλά ποντικίσιων. Παρότι η μελέτη αφορούσε ποντίκια, όπως σημειώνει ο δρ Χόγκενες μιλώντας στο «Βήμα», «εκτιμούμε ότι η γονιδιακή δραστηριότητα των οργάνων δεν θα έχει μεγάλες διαφορές και στον άνθρωπο».

4e37e38f77564c6ef7006fd0c2207ed6
Γιατί τα ευρήματα αυτά είναι σημαντικά, και μάλιστα για τον καθέναν μας; Διότι η χαρτογράφηση των μοτίβων δραστηριότητας των γονιδίων διαφορετικών ιστών και οργάνων αποκάλυψε μεγάλες διακυμάνσεις – η γνώση αυτή είναι πολύτιμη σε ό,τι αφορά τη χορήγηση φαρμάκων που στοχεύουν τους συγκεκριμένους ιστούς και όργανα. Για παράδειγμα, το ήπαρ αποδείχθηκε ότι διαθέτει τον πιο «έντονο» 24ωρο κύκλο δραστηριότητας – είναι πολύ πιο δραστήριο αργά το βράδυ, πριν από τα μεσάνυχτα. Την ίδια στιγμή τα επινεφρίδια αποδεικνύονται… πρωινοί τύποι, εμφανίζοντας την υψηλότερη δραστηριότητα πολύ νωρίς το πρωί, λίγο μετά τις 6.

Ο καθηγητής Χόγκενες τονίζει πως το γονιδίωμά μας ορίζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι νομίζαμε από το… ρολόι. «Πιστεύαμε πως το βιολογικό ρολόι ρυθμίζει μόνο το 10%-20% του γονιδιώματος, αποδεικνύεται όμως ότι ποσοστό που αγγίζει το 50% του γονιδιώματος ελέγχεται από τους κιρκαδικούς ρυθμούς. Οπως μάλιστα είδαμε, 56 στα 100 φάρμακα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στοχεύουν τα προϊόντα των γονιδίων που ρυθμίζονται από το βιολογικό ρολόι. Ωστόσο, με δεδομένο ότι δεν γνωρίζαμε τον… ύπνο και τον ξύπνιο των οργάνων μας, τα περισσότερα φάρμακα δεν έχουν ελεγχθεί για την αποτελεσματικότητά τους, τον μεταβολισμό τους και την τοξικότητά τους με βάση την ώρα της ημέρας». Κοινώς τα φάρμακα που λαμβάνουμε δεν… λαμβάνουν υπόψη το πότε είναι καλύτερο να ληφθούν για να είναι πιο αποτελεσματικά και να έχουν τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες.

Προκειμένου να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους οι ερευνητές ανέλυσαν την παραγωγή ενός μορίου που ονομάζεται «αγγελιαφόρο RNA» (messenger RNA, mRNA).To mRNA εμπλέκεται στην πρωτεϊνοσύνθεση με βάση τον γενετικό κώδικα των γονιδίων. Μετρώντας τα επίπεδα του μορίου οι ειδικοί κατάφεραν να υπολογίσουν τη γονιδιακή δραστηριότητα των 12 ιστών και οργάνων του ποντικού.

Το επόμενο βήμα για την ερευνητική ομάδα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του καθηγητή Χόγκενες, είναι να μετουσιωθεί η νέα γνώση σε περαιτέρω πειράματα σε μοντέλα ζώων αλλά και σε δοκιμές σε ανθρώπους με βάση συγκεκριμένες πλέον κατηγορίες φαρμάκων. «Σκοπεύουμε σε πρώτη φάση μέσα στους επόμενους 12 μήνες να ξεκινήσουμε μια πρώτη δοκιμή σε μικρό αριθμό εθελοντών – 10-20 άτομα -, στους οποίους θα διερευνήσουμε τη χορήγηση φαρμάκων για την υπέρταση με βάση τα όσα μάθαμε για τη γονιδιακή λειτουργία των ιστών-στόχων. Συγχρόνως στα ζώα θα διεξαγάγουμε ακόμη περισσότερες έρευνες ώστε να μάθουμε περισσότερα πράγματα για την αποτελεσματικότητα αλλά και την τοξικότητα των θεραπειών με βάση το βιολογικό ρολόι του κάθε οργάνου».

Οπως βλέπετε λοιπόν, εντός μας χτυπούν πολλά ρολόγια μέσα στο 24ωρο. Και πρέπει να γνωρίζουμε τον ρυθμό τους για να… συντονίσουμε τις θεραπείες που λαμβάνουμε και να έχουμε έτσι συντονισμένο και τον οργανισμό μας.

Πηγή: Βήμα Science

Δεν υπάρχουν σχόλια

Σχολιάστε